IMoH 2026-k neutroi-iturri trinkoen nazioarteko komunitatea bildu du BCMaterialsen

Neutroien zientziako ehun bat espezialista inguru, Europako eta Ipar Amerikako hamabi bat herrialdetatik etorriak, bildu ziren Leioan urriaren 13tik 15era, International Meeting on Challenges and Opportunities for HiCANS (IMoH 2026) topaketaren hirugarren edizioan. Aurreko bi edizioetan bezala, BCMaterials izan zen topaketaren anfitrioia eta antolatzaile kidea, ESS Bilbao, Materialen Fisika Zentroa (CFM-MPC), INEUSTAR eta Euskal Herriko Unibertsitateko Zientzia eta Teknologia Fakultatea (UPV/EHU) elkarlanean.

Neutroei esker, material baten barruko atomoak eta molekulak nola antolatzen eta mugitzen diren ikus daiteke; material hobeak diseinatzeko funtsezko informazioa da hori. Gaur egun, batez ere nazioarteko instalazio handietan sortzen dira, eta eskaria hain da handia, non sarbidea mugatua baita. Korronte handiko azeleragailuetan oinarritutako neutroi-iturri trinkoek (HiCANS izenez ezagunak) sarbide hori errazteko asmoa dute, azpiegitura handiak osatuko dituzten tamaina txikiagoko instalazioen bidez.

Azpiegituretatik erronka zientifiko eta industrialetara

Programa hiru egunetan egituratu zen: lehenengoa HiCANSen aurrerapen eta erronka teknikoei buruzkoa izan zen; bigarrena, neutroien zientziak dituen erronka zientifikoei buruzkoa; eta hirugarrena, haren aplikazio industrial eta teknologikoei buruzkoa. HiCANS proiektu hauek aurkeztu ziren: HBS (Jülich, Alemania), ICONE (CEA eta CNRS, Frantzia) eta ARGITU, ESS Bilbaok bultzatutako proposamena, Euskadin iturri trinko bat izateko.

Hizlari plenario eta gonbidatuen panelak nazioartean HiCANSen eta teknika neutronikoen aplikazioen arloko espezialista batzuk bildu zituen. Besteak beste, hauek izan ziren: Drew Marquardt (Windsorgo Unibertsitatea, Kanada), Michel Kenzelmann (Paul Scherrer Institut, Suitza), Marta Martínez Sanz (Elikagaien Zientzietako Ikerketa Institutua – CSIC), Isidro Dan Zarraga (Sanofi, Estatu Batuak) eta Laura Cañadillas (Institut Laue-Langevin, Frantzia).

BCMaterialsen parte-hartzea

Antolakuntza-batzordean eta batzorde zientifikoan parte hartzeaz gain, BCMaterialseko taldeak presentzia nabarmena izan zuen programa zientifikoan. Gure zuzendari zientifikoak, Senentxu Lanceros-Méndezek, erantzun elektriko eta magnetikoa duten likido ioniko eta polimerozko konpositeei buruzko lana aurkeztu zuen. Gure zentroko research fellow Manuel Saladok erakutsi zuen neutroien erreflektometriari esker gailuen barruan ezkutatutako interfazeak aztertu daitezkeela, haien diseinua hobetzeko eta degradazioa murrizteko. Horrez gain, José María Porrok, Roberto Fernández de Luisek, Cristian Mendesek eta Eneko Sebastiánek posterrak aurkeztu zituzten gas-sentsore inprimatuei, bateriak segurtasunez itzaltzeko polimeroei, sare metal-organiko (MOF) izeneko material porotsuei eta geruza magnetiko anitzei buruz.

Ondorio oso positiboak

Senentxu Lanceros-Méndezek, BCMaterialseko zuzendari zientifikoak, nabarmendu zuen edizio honek erakutsi duela HiCANSak “etorkizun hurbilean errealitate izango direla”, eta hori aurrerapen garrantzitsua dela materialen zientziarentzat. “Teknika neutronikoak azkar, eraginkortasunez eta gertutik erabiltzea ahalbidetuko dute. Gaur egun, teknika horiek instalazio handietan erabiltzen dira, non eskari handiak sarbidea mugatzen duen. Horri esker, materialen diseinua hobetu eta haien aplikazioak zabaldu ahal izango ditugu”, gaineratu zuen.

Parte-hartzaileek ARGITUk Euskadin sor ditzakeen aukerak ere azpimarratu zituzten: azeleragailuen, tresneria zientifikoaren eta sistema konplexuen ingeniaritzaren arloko gaitasun industrialak garatzea, talentua eta inbertsioak erakartzea, eta ikerketa-zentroen, unibertsitateen eta enpresen arteko lankidetza indartzea. IMoH 2026rekin, BCMaterialsek indartu egin du neutroi-zientzien eremu batean duen rola, osasunean, energian, fabrikazio aurreratuan... aplikazioak dituzten material berriak sortzeko ezinbesteko elementu gisa.