Artikulu berria Zientzia Kaieran: planetaren mugak errespetatzen dituzten bateria eramangarriak

Digitalizazioak gailuen bizitza baliagarria laburtu eta hondakin elektronikoak areagotu ditu: 53,6 milioi tona 2019an, Nazio Batuen arabera, eta 110 milioi tona aurreikusten dira 2050erako. Bildutakoaren % 17,4 soilik birziklatzen zen behar bezala. Bateriek arazoa larriagotzen dute: litioa, kobaltoa edo kadmioa bezalako metalak dituzte, urriak eta toxikoak direnak, eta etika- eta geopolitika-arazoak dituzten hornikuntza-kateei lotuta daude. 2020an, Europar Batasunean saldutako bateria eramangarrien % 47 soilik bildu zen.

EHUko Kultura Zientifikoko Katedraren blogean, Zientzia Kaieran, argitaratutako artikulu batean, BCMaterialseko ikertzaileek —Marina Navarro-Segarra, Mikel Undagoitia, Carles Tortosa, Andrea Ugalde eta Juan Pablo Esquivel— ikuspegi berri bat defendatzen dute bateria eramangarrietarako. Europako araudiak bateria jasangarriagoak nahi ditu, baina zaila da eramangarriei aplikatzea, erabilera oso askotarikoak dituztelako eta azken erantzukizuna erabiltzailearena delako. Gainera, ikerketa energia-dentsitatea eta iraunkortasuna hobetzean zentratzen da batez ere, eta beste jasangarritasun-irizpide batzuk bigarren mailan uzten ditu.

Taldeak lehenik ingurumen- eta etika-muga bat ezartzea proposatzen du: toxikotasun txikiko materialak, hornikuntza-kate arduratsua, eraginkortasuna eta bizitza baliagarriaren amaierako kudeaketa egokia. Marjina horren barruan, bateria bakoitzak bere aplikazioak eskatzen duen errendimendua eman behar du, eta bere azken helmuga erabileraren arabera definitzen da.

Prototipoetan aplikatu dute jada: diagnostiko-gailu eramangarrietarako paperezko bateria, ontzi adimendunetarako kartoizko bat —paperarekin eta kartoiarekin birziklatzeko modukoa— eta ingurumena monitorizatzeko nahiz nekazaritza zehatzerako bateria biodegradagarri eta konpostagarriak.

Egileek bateria hauen bizi-zikloa nola birdiseinatu eztabaidatzeko aukera ireki nahi dute.